توضیحات

توجه : به همراه فایل word این محصول فایل پاورپوینت (PowerPoint) و اسلاید های آن به صورت هدیه ارائه خواهد شد

  مقاله تاثیر کارخانجات بر آلودگی محیط زیست دارای 67 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد مقاله تاثیر کارخانجات بر آلودگی محیط زیست  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی مقاله تاثیر کارخانجات بر آلودگی محیط زیست،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن مقاله تاثیر کارخانجات بر آلودگی محیط زیست :

تاثیر کارخانجات بر آلودگی محیط زیست

مقدمه
مسأله آلودگی یكی از مهمترین و حادترین مسائل ناشی از تمدن انسانی در جهان امروز به شمار می رود چرا كه از اعماق چند هزار متری زمین گرفته تا معادن ، آبهای تحت الارضی، بیوسفر، تروپوسفر و حتی در داخل هواپیماهای بلند پرواز و جو خارجی زمین ، چرخه و سیستم حیات را مورد تهدید قرار داده است . مولكول آلاینده ای كه امروز از كارخانه یا منبع آلوده كننده دیگری مثلاَ در اروپا، وارد محیط می شود اگر تجزیه نشود یا تغییر شكل ندهد احتمالاَ بعد از چندی می تواند در ریه انسانهایی كه در قلب جنگلهای آفریقا یا دشتهای وسیع آسیا زندگی می كنند وارد شود .

محیط زیست كنونی انسان در اثر فعالیتهای آدمی همواره در معرض آلودگیهای مختلف قرار دارند و با توجه به اختلافاتی كه انسان پرتعدادتر و پرمصرف تر از گذشته ، بر منابع محیطی وارد می آورند لازم است به بررسی مختصری از انواع، منابع و عوارض آلوده كننده های محیطی بر روی انسان ، نبات، حیوانات و مواد مختلف پرداخته شود .

آلودگی برای افراد مختلف مفهوم و معنی متفاوتی دارد . مردم معمولی ممكن است تحریك چشم ناشی از یك گاز یا آب آلوده را آلودگی به حساب آورند . برای كشاورزی كه یك عامل به گیاهان یا حیواناتش آسیب می رساند آلودگی محسوب می شود اما هر گاه بخواهیم تعریف جامع و كلی برای آلودگی محیط زیست در نظر بگیریم چنین می توان گفت كه آلودگی محیط عبارت است از «وجود یك یا چند ماده آلوده كنند در محیط زیست به مقدار و مدتی كه كیفیت یا چرخه

طبیعی را بطوری كه مضر به حال انسان یا حیوان، گیاه و یا اثار و ابنیه باشد تغییر دهد . به بیان ساده تر هر گاه ماده یا موادی بیگانه با غلظتی خاص وارد عناصر محیطی شوند و تعادل طبیعی آنها را بر هم بزنند صحبت از آلودگی می شود . برای کنترل و یا حذف آلودگی می بایستی منشاء تشکیل دهنده آلودگی را شناسایی کرده و راهکارهای لازم برای رفع آنرا بیابیم.

آلودگی محیط زیست
یكی از بحران های امروزی كه آن را بیشتر زاییده ی گسترش تكنولوژی و پیشرفتهای صنعتی و كشاورزی می دانند ، آلودگی محیط زیست است . اگر کنترلی برروند رشد تصاعدی این پدیده انجام نگیرد با فاجعه محیط زیست روبرو خواهیم شد. در یک تعریف ساده، آلودگی محیط زیست عبارتست از هرگونه تغییر در ویژگیهای اجزای محیط زیست به طوری که استفاده پیشین از آنها را ناممکن کند و به طور مستقیم یا غیرمستقیم حیات موجودات زنده را به مخاطره اندازد. محیط زیست را می توان آب، خاك، هوا و موجودات زنده دانست.

 

آلودگی آب
آب، مایعی حیاتی است كه نقش بسیار مهمی در حفظ و بقای موجودات زنده دارد و انجام بیشتر واكنش های شیمیایی نیز مستلزم وجود محیط آبی است. با توجه به خواص ویژه و منحصر به فرد كه این ماده از آن برخوردار است، می توان گفت نقش تنظیم كننده ای در طبیعت داشته و مانع تغییرات ناگهانی دما در محیط می شود. این در حالی است كه بخش قابل توجهی از آب مصرفی در محیط های خانگی، صنعتی و مزارع كشاورزی تبدیل به پساب می شود كه می

تواند منجر به آلودگی آب های سطحی و منابع زیرزمینی و همچنین آلودگی محیط زیست شود. به طور كلی ، اثر آلوده كننده های آب بر آبهای سطحی بیشتر مشهود است ، زیرا از طرفی تخلیه ی فاضلابهای صنعتی باعث تغییر تركیب آب می شود و از سوی دیگر ، بارندگیهای شدید در هوای آلوده و همچنین شست و شوی زمینهای زراعتی آغشته به كودها و آفت كشها باعث ورود بسیاری مواد شیمیایی در آبهای سطحی و حتی آبهای زیر زمینی می شود.
پسابهای گرم صنعتی گرچه فاقد مواد شیمیایی هستند ، اما به علت به هم زدن شرایط زندگی آبزیان ، نوعی آلودگی معروف به آلودگی گرمایی در آب بوجود می آورند.

فاضلاب های صنعتی، فاضلاب هایی هستند كه تركیب شیمیایی آنها به نوع فعالیت صنعتی ایجادكننده این نوع فاضلاب ها بستگی دارد. ورود فاضلاب های صنعتی به دریاها سبب آلودگی آب و در نتیجه مرگ آبزیان خواهد شد. كارخانه ها و فرآورده های تولیدی آنها سبب آلودگی شیمیایی پساب های صنعتی می شود. آرسنیك، جیوه و سرب از مهم ترین تركیبات شیمیایی موجود در پساب كارخانه های تولید كاغذ، پلاستیك و مواد شیمیایی دفع آفات گیاهی هستند كه سبب آلودگی محیط زیست و آب های جاری و سطحی می شوند. در سال های گذشته بسیاری از رودخانه ها با تركیبات شیمیایی كه در كارخانه های

پلاستیك سازی به عنوان ماده اولیه مورد استفاده قرار می گرفتند، آلوده شدند كه بر اثر آن افراد ساكن در مناطق اطراف این رودخانه ها به علت تجمع جیوه در بافت های بدنشان به بیماری های مختلفی مبتلاشدند و علاوه بر این به علت آلودگی آب آشامیدنی با مواد شیمیایی موجود در پساب این كارخانه ها، هزاران نفر جان خود را از دست داده و یا هزاران كودك، زندگی در این كره خاكی را با بیماری ها و نواقص مادرزادی آغاز كردند. یكی از مهم ترین پیامدهای نامطلوب ناشی از تخلیه فاضلاب های صنعتی در آب های سطحی، مرگ ومیر حیوانات آبزی بخصوص ماهی هاست كه متلاشی شدن اجساد و بقایای این موجودات نیز سبب افزایش آلودگی های زیست محیطی در آن منطقه خواهد شد.

اگرچه فاضلاب های صنعتی و پساب ناشی از فعالیت كارخانه ها با توجه به نوع فرآورده های تولیدی در كارخانه های مختلف متفاوت است، اما افزایش تركیبات شیمیایی سمی در فاضلاب كارخانه ها در مقایسه با فاضلاب های خانگی و همچنین برخورداری از ویژگی های قلیایی و اسیدی بیشتر كه محیط نامناسبی را برای وجود موجودات زنده به وجود می آورد، باعث شده است ضرورت عدم تخلیه فاضلاب های صنعتی به آب های سطحی و منابع آب زیرزمینی بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. در فاضلاب برخی از كارخانه ها مانند كارخانه های بهره برداری از معادن و كارخانه های تولید مواد شیمیایی، مواد معدنی بیشترین مواد آلاینده را به خود اختصاص می دهند و این در حالی است كه در كارخانه های تهیه مواد غذایی، مواد آلی بیشترین آلاینده موجود در پساب كارخانه ها هستند. با توجه به وجود مواد آلی و معدنی مختلف در پساب های صنعتی می توان گفت این نوع پساب ها در مقایسه با فاضلاب های كشاورزی و خانگی بیشترین تاثیر را در آلودگی آب ها و سلامت موجودات زنده خواهند داشت.

سمی بودن بسیار بالای جیوه موجود در پساب های صنعتی یكی از بزرگ ترین نگرانی های زیست محیطی است. پیوند جیوه با گروه های سولفید ریل آنزیم ها و پروتئین منجر به غیرفعال سازی سلول های حیاتی خواهد شد و پیامدهای نامعلومی در شیوع بیماری های مزمن و حتی مرگ موجودات زنده به همراه خواهد داشت. وجود جیوه در آب خطرات قابل توجهی را به وجود می آورد، به عنوان مثال جیوه موجب تشكیل تركیبات ارگانومتالیك یا آلی فلزی مانند متیل جیوه می شود كه این تركیبات می تواند به مدت طولانی در بدن موجودات زنده تجمع یافته و باقی بماند. به علت بالابودن فشار بخار جیوه، این ماده بسرعت در محیط پراكنده و با حركت مناسب هوا جذب گیاهان و جانوران می شود.

بررسی ها و آزمایش ها، آلودگی منطقه ای و جهانی جیوه و مسمومیت ناشی از آن را در این مناطق تایید كرده است. با توجه به این موضوع در سال های اخیر استفاده از مواد جدید به منظور حذف فلزات سنگین از پساب ها مورد توجه قرار گرفته است كه در این میان، نانوذرات به عنوان یكی از مناسب ترین جاذب ها برای حذف فلزات سنگین شناخته شده اند. با توجه به این كه نانوذرات ارزان و غیرسمی بوده و به میزان قابل توجهی در دسترس هستند، فرآیند جذب آلاینده ها با استفاده از این ذرات، جایگزین جدید و مناسبی برای عمل تصفیه پساب خواهد بود. بعلاوه نانوذرات نه به علت مقدار بالای مصرف، بلكه به علت داشتن اشكال كریستالی منحصربفرد و داشتن آرایش شبكه ای از واكنش پذیری بسیار بالایی برخوردارند.

جیوه فلزی است كه در ساخت بسیاری از لوازم خانگی مانند فشارسنج، دماسنج و لامپ های فلورسنت از آن استفاده می شود. جیوه موجود در این لوازم، در فضایی محصور شده است، بنابراین عارضه ای ایجاد نخواهد كرد. اما اگر دماسنج بشكند، مقدار زیادی از جیوه موجود در این فضا از طریق تنفس و در مدت زمان كوتاهی از طریق تبخیر وارد بدن خواهد شد كه آثار مضر بسیاری در بدن ایجاد خواهد كرد.

جیوه به اعصاب مغز و كلیه ها آسیب می رساند و سبب سوزش چشم و ریه و همچنین تحریك پوست بدن و اسهال و استفراغ خواهد شد. اگرچه جیوه به طور طبیعی در مواد غذایی یافت نمی شود، اما می تواند از طریق جانوران كوچك مانند ماهی ها كه بخشی از مواد غذایی مصرفی انسان ها هستند، وارد زنجیره غذایی ما شود. معمولاغلظت جیوه موجود در ماهی ها از غلظت جیوه موجود در آبی كه ماهی ها در آن زندگی می كنند، بیشتر خواهد بود. افزایش تجمع جیوه در بدن ماهی ها سبب افزایش قرمزی رنگ بدن آنها خواهد شد. جیوه بر تمركز اعصاب اثر نامطلوبی داشته و سبب كاهش بینایی و ایجاد اختلال در هماهنگی حركات ماهیچه های بدن می شود كه ناشی از تغییرات ایجاد شده در مغز و نخاع است.

 

تأ ثیر فاضلاب وپس ابهای صنعتی كارخانجات بر آبزیان
بطور كلی ضایعات وپس آبهای صنعتی كارخانجات به صورت: مواد آلی گیاهی وجانوری ( اجسادوبقایای آنها ) _مواد آلی شیمیای( شامل: سموم گیاهی ، پاك كننده ها وهیدروكربنها) _ عناصروتركیبات معدنی _رسوبات _ مواد رادیواكتیو _حرارت _فلزات سنگین وغیره ;می باشند .
اثرات ایجاد شده ناشی از فاضلابهای صنعتی در منابع آبی شور وشیرین تا حدودی یكسان است كه برخی از انها بطور خلا صه به قرار زیر می باشد .
فاضلا بهای صنعتی كا رخانجا ت شستشوی الیاف و پس ما نده های كارخانجات شیمیای كه منشأ الی دارند . به شدت آبها را قلیای كرده ، بی.ا. دی. آب را افزایش می دهند .

كارخانجات گوشت ،لبنیات ،نی شكر، به همراه تقطیر وكنسرو كردن آنها در آ بها به علّت تجزیه باكتریها ، بی.ا.دی. را افزایش واكسژن محلول را كاهش میدهند .
فاضلاب كارخانجات تولید كاغذ كه محتوی تكه های چوپ –پنتا كلروفنل –پنتا كلروفنات سدیم-متیل مركاپتان وسولفات ها ، هستند به شدت خورنده بوده وسمّ مهلكی برای ما هیان ایجاد میكنند . همچنین باكتریهای تولید كننده گاز با استفاده از سولفاتهای حاصله از تولید كاغذ ، محیط آب را آلوده وكم اكسیژن می كنند .
دسته های ماهی وقتی در چنین آب وشرایطی قرار می گیرند ،یا كوچ كرده ویا به كلی نابود می شوند.
نیروگاههای اتمیو هسته ای با ایجاد ضایعات مواد رادیو اكتیوی در كمترین زمان بالا ترین مقدار آلودگی وتغیرات را در آب وماهی ها ایجاد میكنند . این تركیبات با تغیرات ژنتیكی ما هیان منجر به مشكلات فراوان می شوند.

فاضلاب كار خانجات متالوژی مثل :
كار خانه های ذوب آهن كه از آب برای سا ختن ذغال كك استفاده می كنند ، بسیار اسیدی بوده ومواد سمّی فراوانی مانند : فنل ، سیا نوژن ، سرباره ، كك و جامدات بسیار ریز محلول در خود را وارد منا بع آبی كرده ،باعث تغیرات و مرگ ومیر ماهیان می شوند .
بطور كلی كلّیه فاضلاب های صنعتی كارخانجات كه از طرق فراوان وارد محیطهای آبی می شوند،

در مرحله اول منجر به تغیرات ،در پارا مترهای فیزیكوشیمیا ی آب شده سبب بروز مشكلات عدیدهایمی شوند .
گونه های مختلف آبزیان وماهی ها ،دامنه های محدودی از این تغیرات را می توا نند تحمّل نما یند.

همچنین برای رشد وحفظ سلامتی خود به حد معینی از پارامتر هاِی مانند : پی.اچ – درجه حرارت- اكسیژن – سختی – و;.. نیاز دارند .
از بین این عوامل محیطی ، درجه حرارت اب و دامنه تغیرا ت آن مهمترین نقش را در زندگی آبزیا ن داراست . بدلیل آنكه تمام فعالیت های فیز یولوژیكی ماهیان ، اعم از تغذ یه ،رشد، تكثیر ومقاومت در برابر بیماریها متأثر از آن است. بنا بر این درجه حرارت آب از لحاظ كمّی وكیفی ، بایستی در دامنه مطلوب ومورد نیاز آبزیان باشد.
اكثر كارخانجات مانند: كارخانه های تولید انرژی الكتریكی ، از آب برای سرد كردن تأ سیسات خود
استفاده می كنند ،كه فاضلاب این نوع كارخانجات دارای آبهای با درجه حرارت بالا هستند. كه افزایش درجه حرارت خود نوعی آلودگی به حساب میآید . زیرا این گونه فاضلابهای گرم وقتی

وارد منا بع آبی میشوند ،باعث گرم شدن آبهای مسیر و خود آن منبع آبی میشوند.
این گرما باعث كاهش وزن مخصوص و ویسكوزیته آب میگردد، در نتیجه ظرفییت حمل اكسیژنی آن كاهش می یابد . یعنی آب زودتر به حالت اشباع رسیده و اكسیژن كمتری را برای رسیدن به حد اشباع قبول میكند . همچنین نسبت رسوب شدن در این گونه آبها به شدّت افزایش می یابد ، تبخیر نیز سریع شده ،شوری افزایش پیدا می كند. در این شرایط اكثر ماهیها وآبزیان در برابر این تغیرات اگر هم جزیء باشد ، واكنش نشان میدهند. به عبارت دیگر اگر این تغیرات كم ولی دایمی باشد ، می تواند فون وفلور منطقه را تغیر دهد .

با توجّه به این كه اكثر آبزیان در منابع آبی با یك درجه حرارت معین ومخصوص به خودشان رشد و تولید مثل میكنند، در اثر این تغیرات ، ماهیها یا جلوتر از حد معمول تخم ریزی میكنند ، یا اینكه هرگز تخم ریزی نخواهند كرد .

از طرف دیگر لاروهای كه زودتر بدنیا آمدند ،غذا بدست نیاورده ازبین خواهند رفف بنابراین دراین شرا یط تعادل زندگی آبزیان به هم خورده و پوشش آب توسط اجتماعات آبزی به كلی دگرگون میشود. برخی آبزیان مانند ماهیان سردآبیهم خیلی سریع تر به مرحله مرگ ومیر می رسند.
بنابراین اكثر پس آبهای كارخانجات باعث می شوند كه اجتماعات آبزی تغیر كرده ومواد غذای آب تغیركند اكثر آنها باعث می شوند كه اجتماعات آبزی تغیر نمایند ومواد غذای آب تغیر كند.

گاهی اوقات این تغیرات در دریا ودریاچه ها فراتر می شوند. یعنی باعث تغیرات ساختمانی آب آنها می گردند .
بطوری كه در این گونه آبها با شدّت گرفتن رسوب گذاری آلگها، مواد آلی ومعدنی رسوب پیدا می كنند كه تجزیه كامل آنها در كف باعث مسطح تر شدن بستر آنها می شوند .در اثر این فرایند رسوب گذاری لاروها وتخم آبزیان نابود می گردند . همچنین در بعضی از نقاط ارتفاع آب كاهش یافته وماهیان دیگر قادر نخواهند بود كه در آنجا به زیست خود ادامه دهند.

رویش گیاهان باتلاقی افزایش پیدا میكند و بتدریج كل دریاچه به زمین باتلاقی مبدل میشود. بنا براین اگر از این تغیرات جلو گیر نشود .یعنی رسوبات از كف خارج نشوند ،محیط آبی به مرداب باتلاقی مبدل خواهد شد. فلزات وتأثیر آلودگی آنها اثرات آلودگی بعضی ازفلزات ( ناشی از حمل آنها درپس آبها ی صنعتی ) مانند : مس ،سرب وجیوه شناخته شده است. ولی اثرات بعضی از فلزات دیگر مانند: كرم ، كادمیم ، كبالت ،نیكل ، كاملا مشحص نمی باشد . بنابراین وجود برخی از این مواد در گوشت ماهیها ،صدفها وغیره بعد از مصرف آن توسط انسان ،ایجاد ناراحتیهای بسیار شدیدی می كند كه بایستی از ورود این گونه آبهای صنعتی آلوده به محیطزیست آبزیان جلوگیری شود .

ماهی ها این فلزات را یا از طریق برانشی ها جذب كرده ویا از طریق تغذیه كردن وارد بدن خود میكنند.
برخی از این مواد مانند متیل جیوه دربدن ماهیها بعد از تجمع ذخیره می شوند . مثلا نوع ماهی پیكرل حدود پنج جزء در میلیون (5ppm ) جیوه وتركیبات آن را در خود جمع و ذخیره می كند . مصرف این نوع ماهیان توسط انسان ، به مرور زمان سبب كوری ، كرولالی و در آخر مرگ می شود .

تركیبات سرب در آب از طریق زئو پلانكتون ها جذب وسپس وارد زنجیرهء غذای آبزیان میشوند كه به نوبهء خود سمّی وبرای ماهیها ایجاد مشكل می نماید ودر انسان سیستم عصبی را مختل و عضلات را شل می كند .مس وتركیبات آن در ماهیها وصدفها ، باعث سبز یا آبی شدن آنها می شوند . مقدار یك میكروگرم این تركیبات برای آبزیان كشنده است ودر نهایت در انسان باعث بروز مشكلات فراوان می گردند.

راهکارها
باتوجه به مطالب گفته شده در مورد آثار مخرّب پس آبهای صنعتی ،كه اكثر آنها آلودگی حرارتی ایجاد می كنند . بایستی قبل از ورود انها به اكو سیستمها ی مختلف آبی وایجاد هر گونه تغیرات ، از طریق متدهای گو ناگون تصفیهء آب ( مهمترین آنها تصفیه های بیو لوژیكی ) پاكسازی اولیه گردند . فاضلاب های صنعتی برای استفاده مجدد و بازگشت به طبیعت به تصفیه نیاز دارند و عموما از روش های مختلفی با توجه به مصرف آب و آلودگی آن برای تصفیه پساب ها استفاده می شود. بسیاری از پساب های صنعتی و بخصوص پساب های ایجاد شده در مجتمع های پتروشیمی آلودگی بسیار بالایی از فلز جیوه دارند كه سبب اختلال در رشد موجودات آبزی و دیگر موجودات زنده خواهد شد.

با توجه به پیامدهای آلایندگی فلزات سنگین، از روش های مختلفی برای تصفیه پساب های صنعتی استفاده می شود كه از بین آنها می توان به استفاده از جاذب های مختلف برای جذب جیوه موجود در پساب های صنعتی اشاره كرد. عبور پساب های صنعتی از ستون های جاذب سبب جذب سطحی آلاینده ها می شود تا پس از اشباع مواد جاذب، ستون های جاذب در معرض فرآیند دفع قرار گیرند و یا مواد جاذب جدیدی جایگزین آنها شود. علاوه بر این برای تصفیه فاضلاب های صنعتی می توان از روش های بیولوژیكی نیز استفاده كرد كه هریك از این روش ها دارای معایب و مزایایی هستند. از مهم ترین معایب روش های متداول در تصفیه فاضلاب های صنعتی می توان به هزینه بالای آنها اشاره كرد؛ چرا كه در بسیاری از روش های موجود ملزم به استفاده از نوعی ماده بخصوص با توجه به نوع آلودگی شیمیایی ایجاد شده در پساب های صنعتی هستیم كه موانع و مشكلات بسیاری را به همراه خواهد داشت.

 

اما محققان بر این باورند كه استفاده از فناوری نانو می تواند بسیاری از این موانع را از میان برداشته و به عنوان روشی مناسب در صنعت آب و فاضلاب مورد استفاده قرار گیرد. یكی از مهم ترین ویژگی های فناوری نانو مقرون به صرفه بودن این روش در مقایسه با روش های دیگر مانند استفاده از سیستم های آب شیرین كن است. علاوه بر این نبود پسماند و شیرابه های ناشی از تصفیه آب و فاضلاب در روش های مبتنی بر فناوری نانو سبب شده است این روش ها به عنوان روش های سبز دوستدار محیط زیست مورد توجه قرار گیرد.

آلودگی هوا
صنعت مدرن امروز با تولید گازها و ذرات آلوده معلق در هوا فضایی برای نفس كشیدن باقی نمی‌گذارد و استشمام هوای پاك را كه همواره مایه شادمانی زندگی بشر بوده، به آرزویی دست نیافتنی تبدیل می‌كند.
آلودگی هوا همواره در شرایط بحرانی منجر به مرگ و میر انسانها شده است. مشكل آلودگی هوای كلان شهرها عمدتا ناشی از حركت وسایل نقلیه و كارخانجات صنعتی است كه اینها از آلاینده‌های ناشی از فعالیتهای انسانها به شمار می‌روند.
آلاینده های هوا را در دو دسته نوع اول و نوع دوم تقسیم می کنند.

آلاینده نوع اول آلاینده یی است که به وسیله یکی از منابع آلاینده انسانی یا طبیعی تولید شده و به هوا می رود. منوکسید کربن و دی اکسید کربن از جمله این دسته آلاینده ها است که در نتیجه سوختن به وجود می آید،
آلاینده نوع دوم آلاینده یی است که از واکنش شیمیایی آلاینده نوع اول با دیگر اجزای هوا به وجود می آید، برای مثال تشکیل ازن در مه دود نور شیمیایی از جمله مهم ترین انواع آلاینده های نوع دوم است.

آلودگی هوا به دلایل بسیار به وجود می آید، یکی از مهمترین این دلایل سوزاندن سوخت های گوناگون است. برای مثال مصرف سوخت در نیروگاه ها برای تولید انرژی الکتریکی و همچنین مصرف سوخت در خودروها از جمله اصلی ترین عوامل آلودگی هوا است. اما طبیعت نیز در بعضی موارد باعث آلودگی هوا می شود، از جمله گرد و غبارهای ناشی از توفان های صحرایی، گاز متان که در نتیجه هضم غذا از دام ها آزاد می شود، آزاد شدن گاز رادون از زمین، آزاد شدن ترکیب های آلی فرار از درختان به ویژه درخت کاج، دود و منوکسیدکربن که از آتش سوزی طبیعی جنگل ها به وجود می آید و دود و خاکسترهایی که در نتیجه فعالیت های آتشفشانی در هوا پراکنده می شود.

مفهوم آلودگی هوا بسیار گسترده است و به عوامل شیمیایی، فیزیکی یا زیست شناختی تغییر دهنده ویژگی های طبیعی جو گفته می شود، جو زمین یک سامانه طبیعی پیچیده و فعال است که موجبات تشکیل حیات در زمین را فراهم آورده است و با تغییر در جو، حیات در زمین نیز با خطر مواجه می شود.
برای مثال از سال ها پیش بشر متوجه کاهش ازن استراتوسفری شده است که یکی از پیامدهای آلودگی هواست که اثرهای زیانباری هم بر زیست بوم زمین دارد و هم تهدیدی برای سلامت جامعه بشری محسوب می شود.اکنون نگاهی داریم به مهم ترین آلاینده های هوای شهرها:

دی اکسید گوگرد:
دی اکسید گوگرد هم از فرآیندهای طبیعی وارد هوا می شود و هم از فعالیت های انسان. از جمله موارد طبیعی که دی اکسید گوگرد آزاد می کند می توان به تجزیه و سوختن مواد آلی، آزاد شدن از سطح دریا و فوران های آتشفشانی اشاره کرد. انسان نیز با سوزاندن سوخت های فسیلی مقدار زیادی از این آلاینده را وارد هوا می کند. دی اکسید گوگرد در آب حل می شود و اسید سولفوریک را به وجود می آورد که ماده یی خورنده است و بافت های گیاهان و جانوران را در خود حل می کند. دی اکسید گوگرد می تواند بیماری های تنفسی بسیاری را به وجود آورد.

ذرات معلق:
بسیاری از ما فکر می کنیم که همه آلاینده ها گازی هستند، اما واقعیت آن است که ذرات ریز جامد یا مایع معلق در هوا نیز می توانند باعث آلودگی شوند. از جمله این ذرات معلق می توان به ذرات غبار، هاگ گیاهان، باکتری ها و نمک اشاره کرد.
از جمله فعالیت های بشر که به انتشار ذرات معلق منجر می شود می توان به معدن کاری، سوزاندن سوخت های فسیلی، حمل ونقل، کشاورزی و استفاده از سوخت های جامد برای پخت و پز و تولید گرما اشاره کرد. ذرات معلق را می توان بر اساس اندازه آنها تقسیم بندی کرد. ذرات بزرگ تر به طور معمول خیلی زود ته نشین و از هوا جدا می شوند، اما ذرات کوچک تر ممکن است روزها و ماه های متوالی در هوا باقی بمانند. مهم ترین راه برای حذف این ذرات معلق بارش باران است. ذرات بزرگ تر هنگام تنفس در بینی به دام می افتند، اما ممکن است ذرات کوچک تر به ریه ها برسند و بیماری های تنفسی را به وجود آورند.

اکسیدهای نیتروژن:
از جمله مهم ترین اکسیدهای نیتروژن که در هوا وجود دارد می توان به اکسید نیتریک (NO)، دی اکسید نیتروژن (NO2) و اکسید نیترو (N2O) اشاره کرد که در این میان مقدار اکسید نیترو از دو آلاینده دیگر کمتر است، اما گاز گلخانه یی مهمی است که در پدیده گرمایش جهانی نقش بسیاری دارد. از جمله مهم ترین منابع تولیدی این آلاینده، احتراق سوخت در خودروها است. این اکسیدهای نیتروژن ممکن است روزهای متوالی در هوا باقی بمانند و طی این مدت با انجام واکنش های شیمیایی اسید نیتریک، نیترات ها یا نیتریت ها را به وجود آورند. اکسیدهای نیتروژن یکی از عوامل به وجود آورنده مه دود نور شیمیایی است.

منوکسید کربن:
منوکسید کربن گازی بی رنگ و بی بو است که از احتراق (سوختن) ناقص به وجود می آید. از عوامل طبیعی تولید این آلاینده می توان به اکسید شدن متان حاصل از تجزیه ترکیب های آلی گوناگون اشاره کرد، هر چند که ممکن است همه نوع سوختن به تولید منوکسید کربن منجر شود، اما خودرو مهم ترین منبع این آلاینده در شهرهای بزرگ است.

این آلاینده بین یک تا دو ماه در هوا باقی می ماند. اکسید شدن و تبدیل به دی اکسید کربن، جذب شدن به وسیله برخی از گیاهان و جانداران ریز و شسته شدن به وسیله باران، راه های حذف آن از هوای اطراف است. هنگامی که این گاز را تنفس کنیم، به جای اکسیژن به هموگلوبین خون متصل می شود و ظرفیت حمل اکسیژن خون را کاهش می دهد. غلظت زیاد این گاز بسیار خطرناک است و حتی ممکن است به مرگ منجر شود.

ازن:
ازن گازی است بی رنگ که آلاینده نوع دوم محسوب می شود و از واکنش های شیمیایی بین گازهای آلی فعال و اکسیدهای نیتروژن در روزهای آفتابی به وجود می آید. ازن اکسیدکننده قوی است که باعث سوزش چشم ها و ناراحتی های تنفسی و همچنین نابودی گیاهان می شود. البته باید توجه داشت ازن موجود در لایه تروپوسفر (لایه های نزدیک به سطح زمین) آلاینده محسوب می شود، ولی ازن لایه استراتوسفر (لایه های بالاتر جو) نه تنها آلاینده نیست، بلکه به طور طبیعی در جو تولید می شود و می تواند جلوی پرتوهای بسیار زیان آور فرابنفش خورشید را بگیرد. این همان لایه ازنی است که کارشناسان بسیار نگران

سوراخ شدن آن هستند. به علت همین خصلت دوگانه ازن است که به آن «مولکول دوچهره» می گویند. متخصصان شیمی جو به ازن تروپوسفری «مولکولی خوب در مکانی بد» لقب داده اند.

سرب:
مهمترین منشاء سرب، بنزین سرب دار خودروهاست. سرب یکی از فلزهای سنگین است و هنگامی که وارد بدن شود، کارکرد مغز را به ویژه در کودکان مختل می کند. از سال 1985 که بنزین بدون سرب به بازار ارائه شد، از میزان سرب در هوای شهرها کاسته شده است. در ایران نیز چندسالی است که دیگر بنزین با سرب عرضه نمی شود.

مه دود نور شیمیایی:
یکی دیگر از انواع آلاینده های شیمیایی، مه دود است که از مخلوط شدن مه و دود حاصل می شود. از سوختن زغال سنگ یا دیگر سوخت های فسیلی مخلوطی از دود و دی اکسید گوگرد به وجود می آید که مه دود نامیده می شود.

اما دانشمندان از سال 1950 نوع دیگری از مه دود را شناختند که به آن مه دود نور شیمیایی می گویند و مخلوطی سمی از آلاینده های گوناگون همانند اکسیدهای نیتروژن، ازن تروپوسفری و ترکیب های آلی فرار است. همه این مواد، اکسیدکننده هستند و به شدت واکنش می دهند و به همین دلیل یکی از مهمترین مشکل های جوامع صنعتی است. مه دود از اثر نور خورشید بر آلاینده هایی که ناشی از فعالیت های صنعتی انسان است، به وجود می آید. هرچند که امکان تشکیل مه دود در همه شرایط آب و هوایی وجود دارد، اما زمانی که هوا گرم تر یا آفتابی تر می شود، مقدار آن بیشتر می شود. همچنین در شهرهایی که در محاصره کوه ها هستند و در نتیجه جریان باد وجود ندارد یا ضعیف است، این پدیده شدیدتر است.

در سال های اخیر در نتیجه کاهش گاز دی اکسید گوگرد، از مقدار مه دود کاسته شده است، اما آلودگی های ناشی از خودروها هنوز هم باعث ایجاد این پدیده می شود. هرچند مه دود برای سلامتی همه انسان ها زیانبار است، اما کسانی که دارای بیماری های قلبی و تنفسی باشند (همانند بیماران مبتلا به تنگی نفس و برونشیت) در برابر آن آسیب پذیرترند.

مه دود باعث می شود عمل تنفس و به ویژه نفس های عمیق برای ریه ها دردآور شود و سوزش چشم ها و بینی را در پی دارد. همچنین غشای محافظ مجراهای بینی را از بین می برد و در فرآیند بهبود جراحت ها اختلال ایجاد می کند و در نتیجه آسیب پذیری فرد در برابر بیماری ها بیشتر می شود. کارشناسان بهداشتی مدعی هستند در زمان هایی که میزان مه دود بیشتر می شود، میزان مرگ ناشی از ناراحتی های تنفسی نیز بیشتر می شود.

باران اسیدی:
یکی دیگر از مشکلات حاصل از آلودگی هوا، بارش باران های اسیدی است که خود پیامدهای بسیار ناگواری را در پی دارد. باران اسیدی هنگامی به وجود می آید که PH باران بر اثر حل شدن گازهایی مثل دی اکسید گوگرد و اکسیدهای نیتروژن کم شده و به مقدار 6/5 تا 5/4 برسد. (PH آب معمولی 7 است و هرچه که PH آب از 7 کمتر شود، آب اسیدی تر می شود.) این گازها از سوختن ترکیب های دارای گوگرد و نیتروژن به وجود می آید، هرچند ممکن است، منشاء طبیعی هم داشته باشند.

باران اسیدی باعث اسیدی شدن آب رودخانه ها و دریاچه ها می شود که برای ماهی ها و دیگر آبزیان بسیار زیان آور است. از طرف دیگر باران اسیدی می تواند باعث اسیدی شدن خاک و کاهش محصولات کشاورزی شود. باران اسیدی همچنین باعث تسریع هوازدگی و فرسودگی ساختمان ها نیز می شود.
اولین بار باران اسیدی را در منچستر (یکی از شهرهای مهم انقلاب صنعتی) انگلستان گزارش کردند. دانشمندان در سال 1851 به وجود رابطه بین آلودگی هوا و باران اسیدی پی بردند، اما در بیست سال اخیر توجه افکار عمومی به این مساله بیشتر شده است. دانشمندان برای بررسی میزان باران اسیدی و رابطه آن با انقلاب صنعتی لایه های مختلف یخچال ها را بررسی می کنند. در این بررسی ها مشخص شده است که PH باران از آغاز انقلاب صنعتی به یکباره کاهش یافته و از 6 به 5/4 تا 4 رسیده است.

دانشمندان با بررسی موجودات ریزی به نام دیاتومه که در آبگیرها زندگی می کنند نیز به نتیجه مشابهی رسیدند. هنگامی که دیاتومه ها می میرند، در رسوب های کف آبگیرها ته نشین می شوند. دیاتومه ها در PH ویژه یی رشد می کنند و تعداد دیاتومه هایی که در اعماق گوناگون یافت می شود، نشان دهنده تغییر PH طی سال های مختلف است.

پس از انقلاب صنعتی انتشار اکسیدهای گوگرد و نیتروژن به شدت افزایش یافت. کارخانه های صنعتی و نیروگاه هایی که از سوخت فسیلی و به ویژه زغال سنگ استفاده می کنند، از مهمترین عامل های انتشار این گازها هستند. بخش حمل و نقل نیز یکی دیگر از عوامل افزایش اکسیدهای نیتروژن در هوا و تولید باران های اسیدی است.

راهکارها
از آنجایی که دود حاصل از کارخانه ها باعث آلودگی هواست، بسیاری از کارخانه ها با ساخت دودکش های بلند توانستند از آلودگی هوای اطراف بکاهند. هرچند این دودکش ها از شدت آلودگی در مناطق اطراف کاست، اما وسعت محیط های آلوده را گسترش داد. هم اکنون حتی در مناطق دور از کارخانه های صنعتی نیز باران های اسیدی می بارد، برای مثال منشاء باران های اسیدی که در اسکاندیناوی می بارد، دودهای کارخانه های دیگر مناطق اروپاست. هم اکنون باران اسیدی یکی از مشکلات کشورهای چین، شرق اروپا و روسیه است، باران اسیدی در امریکا به شدت به جنگل ها آسیب رسانده است. در این مناطق از زغال سنگ دارای گوگرد برای تولید حرارت وانرژی برق استفاده می شود.

آلودگی های زیست محیطی ناشی از فعالیت کارخانه ها بر محیط زیست :
مسأله آلودگی یكی از مهمترین و حادترین مسائل ناشی از تمدن انسانی در جهان امروز به شمار می رود چرا كه از اعماق چند هزار متری زمین گرفته تا معادن ، آبهای تحت الارضی، بیوسفر، تروپوسفر و حتی در داخل هواپیماهای بلند پرواز و جو خارجی زمین ، چرخه و سیستم حیات را مورد تهدید قرار داده است . مولكول آلاینده ای كه امروز از كارخانه یا منبع آلوده كننده دیگری مثلاَ در اروپا، وارد محیط می شود اگر تجزیه نشود یا تغییر شكل ندهد احتمالاَ بعد از چندی می تواند در ریه انسانهایی كه در قلب جنگلهای آفریقا یا دشتهای وسیع آسیا زندگی می كنند وارد شود .

محیط زیست كنونی انسان در اثر فعالیتهای آدمی همواره در معرض آلودگیهای مختلف قرار دارند و با توجه به اختلافاتی كه انسان پرتعدادتر و پرمصرف تر از گذشته ، بر منابع محیطی وارد می آورند لازم است به بررسی مختصری از انواع، منابع و عوارض آلوده كننده های محیطی بر روی انسان ، نبات، حیوانات و مواد مختلف پرداخته شود .

آلودگی برای افراد مختلف مفهوم و معنی متفاوتی دارد . مردم معمولی ممكن است تحریك چشم ناشی از یك گاز یا آب آلوده را آلودگی به حساب آورند . برای كشاورزی كه یك عامل به گیاهان یا حیواناتش آسیب می رساند آلودگی محسوب می شود اما هر گاه بخواهیم تعریف جامع و كلی برای آلودگی محیط زیست در نظر بگیریم چنین می توان گفت كه آلودگی محیط عبارت است از «وجود یك یا چند ماده آلوده كنند در محیط زیست به مقدار و مدتی كه كیفیت یا چرخه طبیعی را بطوری كه مضر به حال انسان یا حیوان، گیاه و یا اثار و ابنیه باشد تغییر دهد . به بیان ساده تر هر گاه ماده یا موادی بیگانه با غلظتی خاص وارد عناصر محیطی شوند و تعادل طبیعی آنها را بر هم بزنند صحبت از آلودگی می شود .

انواع آلودگیها
آلودگیها انواع مختلف دارد و با توجه بر فرهنگ مصرفی جوامع مختلف، هر یك به نوعی متفاوت محیط زیست را تهدید می كند . آلودگی آبها – آلودگی هوا – آلودگیهای بصری و صوتی از انواع مختلف آنها به شمار می روند به علت تأثیرات جدی دو نوع‌ آلودگی هوا و آلودگی آبها، در این مقاله به تفصیل به منابع، انواع و مضرات هر كدام پرداخته می شود .

 

منابع‌ آلودگی هوا:
صحبت از آلودگی هوا در حقیقت گفتگویی است درباره بسیاری مواد و تركیبات كه از منابع گوناگون و بخصوص ساخته دست انسان پدید آمده و آكولوژی شیمیایی اتمسفر را دگرگون نموده است.

منابع آلودگی هوا:
بطور كلی منابع الوده كننده هوا عبارتند از منابع طبیعی و منابع غیرطبیعی یا مصنوعی با توجه به تأثیرات مثبت فعل و انفعالات عناصر طبیعی در دراز مدت مانند طوفانها – گرد و غبار صحراها – دود و خاكسترهای آتش سوزیهای جنگلی ، املاح موجود در جو، فعالیتهای آشتفشانی ، شهابهای آسمانی و منابع گیاهی و حیوانی ، بعضی عقیده دارند كه در كوتاه مدت ، اینگونه منابع در اثر بر هم زدن تعادل ظاهری در محیط زیست، موجب آلودگی می شوند . بدانجهت اینگونه فعل و انفعالات طبیعی را در گروه آلاینده های طبیعی قرار می دهند .

منابع غیرطبیعی یا مصنوعی ، بر عكس به دست انسان بوجود آمده و آلودگیهای ناشی از آن حاصل فعالیتهای آدمی است . از جمله وسایل نقلیه – صنایع – منابع تجاری و خانگی و …

مطالعات و اندازه گیریهای انجام یافته بر روی غلظت آلاینده ها در نقاط مختلف شهرهای پرترافیك نشان داده است كه در خیلی از موارد هوایی كه تنفس می كنیم از نقطه نظر مونواكسید كربن و هیدروكربوهای نسوخته به مراتب از حد مجاز آلوده تر است . اگرچه صنعت و تكنولوژی ، عامل رشد اقتصادی كشورها هستند ولی آلودگی هوا نیز ره آورد آنهاست . در صورت عدم وجود عناصر آلوده كننده درصد گازهای موجود در هوای پاك بصورت جدول زیر است :

ازت 78 هلیوم 5پی.پی.ام
اکسیژن 19 متان 5.1پی.پی.ام
بخار آب 2 دی اکسید ازت 0.3پی.پی.ام
آرگون 1 هیدروژن 0.2پی.پی.ام
دی اکسید کربن 0.3 گزنون 0.1پی.پی.ام
نئون 18پی.پی.ام ازن 0.02پی.پی.ام

 

ولی تأثیر عوالم آلوده كننده زیر می تواند تركیب موجود را بر هم زده و با افزایش یا كاهش میزان نسبت گازها هوا را آلوده كند .

عوامل آلودگی هوا:
صحبت از آلودگی هوا در حقیقت گفتگویی است درباره بسیاری مواد و تركیبات كه از منابع گوناگون و بخصوص ساخته دست انسان پدید آمده و اكولوژی شیمیایی اتمسفر را دگرگون نموده است این مواد بصورت جامد، مایع و گاز در هوا پراكنده می شوند .
برای بررسی دقیق پدیده آلودگی هوا باید از مسیری كه این مواد از ابتدا می پیماند تا بر محیط تأثیرات منفی خود را بگذارند، املاح كافی داشت . با این حال آلوده كننده های مهم هوا بدون در نظر گرفتن حالات خاص، عبارتند از مونواكسید كربن – اكسیدهای گوگرد – اكسیدهای ازت – اكسید كننده های فتوشیمیایی – هیدروكربورها – ذرات معلق در هوا و مواد رادیو اكتیو

مونواكسید كربن: گازی است بی رنگ، بی بو و بی مزه كه قسمت اعظم آن از احتراق ناقص مواد كربن دار ایجاد می شود . منبع اصلی تولید مونواكسید در شهرها، وسایط نقلیه موتوری است . البته فعالیتهای صنعتی و احتراق ناقص سوخت در تأسیسات تجاری و دستگاههای حرارتی و سوختن زباله نیز در تولید این گاز سهیم هستند ولی میزان تولید این گاز از طریق این منابع در درجات بعدی اهمیت قرار دارد.

تأثیرات : میل تركیبی هموگلوبین خون كه عامل انتقال اكسیژن به بافتهای بدن است با مونواكسید كربن دویست مرتبه بیشتر از میل تركیبی آن با اكسیژن است در نتیجه وجود مقدار كمی از این گاز و تركیب آن با هموگلوبین خون موجب كربوكسی هموگلوبین ، كه یك تركیب پایدار است می شود . این تركیب از مقدار هموگلوبینی كه اكسیژن را به بافتهای بدن می رساند می كاهد و همچنین از جداشدن اكسیژن و هموگلوبین از یكدیگر جلوگیری می كند . ضمناَ

مونواكسید كربن در خون، فشار نسبی گاز اكسیژن را كاهش می دهد و نیروی محركه انتشار در بافتهای بدن را كم می كند مجموعه این تغییرات ، موجبات ایجاد مسمومیتها و حساسیتهای زیادی از جمله تضعیف مركز اعصاب و ایجاد مسمومیت عدم تشخیص زمان – حساسیت به نور و كاهش قدرت بینایی – كاهش قوه با صره و كنترل حركات اختیاری را فراهم می آورد .

اكسیدهای گوگرد :
از گروه اكسیدهای گوگرد – ایندرید سولفور و (SO2) از نظر آلودگی هوا اهمیت بیشتری دارد.
منابع اصلی تولید این گاز ، فعالیت انسان ، سوختها و كانه های گوگرد دار می باشند . گاز اخیر در محیط مرطوب به سرعت در ذرات آب حل گردیده و تولید اسید سولفوریك می نماید كه به نوبه خود ممكن است به تشكیل نمكهای سولفاته از قبیل سولفات آمونیم بیانجامد . اسید سولفوریك چنانكه توسط باران در آبهای وارد گردد حیات ابزیانی را كه در ph معینی قادر به ادامه زندگی هستند به خطر می اندازد .

تأثیرات: گاز انیدرید سولفور و در غلظت های بسیار كم هم موجب ایجاد واكنشهایی در مغز می گردد تنفس هوایی كه حاوی مقادیر كمتر از یك واحد در میلیون (ppm) از این گاز باشد در یك مدت ده دقیقه ای موجب افزایش ضربان قلب و سرعت حركات تنفسی می گردد و اگر غلظت آن اندكی بیشتر شود ظرفیت جاری تنفسی را كاهش می دهد و گلو و مجاری تنفسی خشك غلظت آن اندكی بیشتر شود ظرفیت جاری تنفسی را كاهش می دهد و گلو و مجاری تنفسی خشك می شوند . آزمایش خون افرادی كه تحت تأثیر گاز ایندرید سولفورو قرار گرفته اند نشان می دهد كه این گاز سنتز DNA (عامل وراثت ) را مختل نموده و از رشد برخی از گلبولهای سفید خون جلوگیری می كند و در نتیجه به حالت دفاعی بدن آسیب وارد می سازد و گاهی نیز قادر است دگرگونیهای توارثی به بار آورده و نحوه وراثت را تغییر دهد.

اكسیدهای ازت:
مهمترین اكسیدهای ازت آلوده كننده هوا، اكسید نیتریك (NO) و دی اكسید ازت (NO2) می باشند كه در واكنشهای فتوشیمیایی و تشكیل اسموك (دودمه) دخالت دارند . دی اكسید ازت موجود در جو در اثر جذب نور خورشید به اكسید نیتریك و اكسیژن اتمی تجزیه می شود . اكسیژن اتمی در تركیب با مولكول اكسیژن ، گاز ازن (O3) را تشكیل می دهد . هر گاه در محیط هیدروكربور نسوخته وجود داشته باشد (به علت اكسیداسیون ناقص هیدروكربورها ، مقادیر اكسید كربن ، تركیبات آلی اكسیژن دار ، هیدروكربورهای اشباع نشده به اضافه هیدروكربورهای سوخته نشده وارد هوا می شود ) می تواند اكسید نیتریك را از سیستم خارج سازد . در صورتی كه هیدروكربورهای سوخته در محیط موجود نباشند اكسید نیتریك می تواند مجدداَ روی ازن اثر نموده و مولكول اكسیژن و دی اكسید ازت تولید كند .

تأثیرات: تشكیل مه در هوای سرد نزدیك زمین و تركیب ذرات آن با اكسیدهای فتوشیمیایی حاصل از اكسیدهای ازت و نیز ایجاد پدیده وارونگی (اینورژن) ، دودمه خطرناكی را ایجاد می كنند كه در آن تركیبات آلودگیها غلیظتر شده و سوزش چشم – سرفه – آبریزش چشم – خفگی – سردرد – خستگی شدید – كاهش مقاومت بدن در مقابل عفونتها و در نتیجه افزایش درصد بیماری و مرگ و میر را بدنبال دارد.

هیدروكربورها:
تولید – ذخیره و پخش مواد نفتی – فعالیتهای صنایع پتروشیمی – استعمال حلالها – سوزاندن ضایعات و زغال چوب و همچنین تبخیر و احتراق ناقص سوختها در موتور وسایط نقلیه – همگی از عوامل موثر پخش هیدروكربورها در هوا می باشند معادن زغال سنگ ، گاز طبیعی و نواحی نفت خیز نیز مقادیری از این گاز را در هوا پخش می كنند .

تأثیرات : اثرات مفید هیدروكربورهای بر انسان اغلب از طریق واكنشهای فتوشیمیایی كه مواد ثانوی آلوده ساز تولید می كنند می باشد . در مورد اثرات مستقیم این تركیبات می توان اثر تحریك كنندگی برخی نظیر آلوئیدها را بر چشم و نیز خاصیت سرطان زایی تركیباتی از قبیل بنزوپیرن را ذكر نمود.

سرب نیز یكی از عناصر خطرناك هیدروكربورهاست از جمله اثرات سرب هر انسان را می توان به موارد زیر اشاره كرد : در بانوان باردار ، سرب از طریق هوا به بدن مادر راه یافته و از طریق جفت ، جنین را تحت تأثیر قرار می دهد . بر سیستم مركزی اعصاب كودكان كه در حال تكامل و رشد هستند تأثیر صنفی می گذارد . در عملكرد سیستم اعصاب، تولید خون ، ععملكرد دستگاه گوارشی و كلیه ها اختلال ایجاد می كند و در نهایت از طریق زنجیره غذایی در گیاهان و جانوران تجمع یافته و در نهایت وارد بدن انسان شده و موجب آسیب رسیدن به روده ها می شود .

ذرات معلق در هوا:
ذرات از منابع مختلف وارد هوا می شوند كه احتراق مواد سوختی، ذوب فلزات ، كارخانجات شیمیایی ، عملیات خرد كردن و ساییدن و كارخانجات تولید مصالح ساختمانی از آنجمله اند .

تأثیرات: مطالعات زیست محیطی نشان داده اند كه ذرات معلق هوا در انتقال و ورود بسیاری از گازهای آلوده كننده به قسمتهای مختلف دستگاه تنفس نقش عمده ای دارند زیرا نفوذ آنها در مجاری تنفسی به تنهایی و بدون كمك ذرات امكان پذیر نیست . ضمناَ از اثرات نامطلوب ذرات و گرد و غبار در هوا، كاهش میدان دید قابل بررسی است كه بروز مشكلاتی در حمل و نقل زمینی از آنجمله اند .

مواد رادیو اكتیو:
بعد از جنگ جهانی دوم، استخراج كانه های مواد رادیو اكتیو طبیعی ، انفجارهای اتمی ، راكتورهای جدید و صنعت انرژی اتمی ، مصرف مواد رادیو اكتبو در كشاورزی. صنعت ، طب و سایر امور سبب آلودگی هوا با مواد رادیو اكتیو گردیده است . استرنسیوم ، سزیوم ، ید ، اورانیوم، كربن ، پلوتونیوم ، فسفر ، سدیم و كلسیم نمونه هایی از این مواد رادیواكتبواند . سالانه مقداری رادیواكتیو نیز بطور طبیعی در اثر تشعشعات كیهانی، رادون و تورون موجود در هوا و غیره بوجود می آیند كه میزان و اثرات آنها در مقایسه با مواد رادیواكتیو ناشی از فعالیتهای انسانی بسیار ناچیز است .

تأثیرات:
مخفی ترین و وحشتناكترین منبع آلودگی محیط ، مواد رادیو اكتیو هستند كه اثرات جسمانی و ژنتیكی در كلیه موجودات زنده پدید می آورند زیرا هر نوع در معرض تشعشع قرار گرفتن با اثرات سویی به ویژه در ریه ها، چشمها ، پوست و اعضا سازنده تركیبات خون همراه بوده و به دلیل تكثیر ناسالم، اثرات نامطلوبی در اجتماع بر جای می گذارند . بارزترین نمونه این نوع الودگی را می توان در بمباران اتمی ناكازاكی و هیدروشیمای ژاپن و حادثه نیروگاه اتمی چرنوبیل شوروی سابق مشاهده كرد با وجود اینكه از حادثه ژاپن پنجاه و هشت سال می گذرد باز هم مردم از اثرات آن رنج می برند و نوزادان ناقص الخلقه به دنیا می آیند .

آلودگی آب:
از نظر مقدار و حجم، 2/97 درصد از آبهای موجود در سیاره زمین در اقیانوسها و دریاها انباشته شده اند . حجم آبهای شیرین در جهان بسیار كم و فقط 8/2 درصد آبها است از این میزان نیز، مقدار زیادی به شكل یخ در یخچالهای قطبی و كوهستانی (15/2 درصد ) و ابهای زیرزمینی (62/0 درصد) قرار دارد و تنها 0001/0 درصد از كل حجم آبهای جهان در دسترس انسان است . این میزان نیز با توجه به عوامل زیر در معرض آلودگی قرار دارند.
1 – ضایعات تقاضا كننده اكسیژن :
این ضایعات مواد آلی هستند كه بوسیله باكتریها اكسیده شده و مبدل به دی اكسید كربن و اب گردیده اند منابع تولید كننده این ضایعات مصارف محلی، صنعتی و كشاورزی می باشند كه موجبات كمبود اكسیژن در آب را فراهم می كنند این خصیصه به بی . اُ . دی (B.O.D) معروف است . افزایش بی . اُ . دی نشانگر كاهش میزان اكسیژن در آب و در نتیجه تهدید حیات آبی و اختلال در فتوسنتز در آب است .

2 – عوامل چرك زا:
اصولاَ می بایست در نظر داشت كه در یك جامعه زنده ، تعدادی از موجبات زنده می میرند و جسدشان به آب وارد گردیده و با خود عوامل چرك زا را نیز به آن وارد می كنند . بعلاوه بیمارستانها نیز مقدار زیادی ضایعات تولیدی را به راههای ابی و سیستمهای آب زیرزمینی وارد می سازند این مواد اكثراَ آلی بوده و توسط باكتریها تجزیه گردیده و به نیتراتها – فسفاتها و دی اكسید كربن تبدیل می شوند و بدین طریق حیات آبی را مورد تهدید قرار می دهند .

3 – مواد غذایی گیاهی :
فسفر و ازت و سایر عناصر تشكیل دهنده مواد غذایی گیاهان بتدریج با وارد شدن به سیستم آبهای شیرین، اوتروفیكشین موجود را تسریع می كنند . اینگونه مواد معمولاَ در آبهای زیر زمینی جمع می گردند .ضمن اینكه آبهای زیر زمینی جمع می گردند ضمن اینكه آبهای زیر زمینی را نیز كه به آبهای سطحی می پیوندند تحت تأثیر قرار می دهند، مواد ذخیره شده نیز به سطح آمده و در اختیار مصرف كنندگان قرار می گیرند . وفور مواد غذایی در آبهای سطحی توازن فسفر و ازت را بهم زده و بر مقدار رشد گیاهی نیز تأثیر می گذارد . وقتی كه گیاهان می میرند بقایای آنها در ته جریانات آب قرار گرفته و شروع به تجزیه می كنند بدینوسیله بی . اُ. دی محیط آبی بالا می رود .

 

4 – مواد شیمیایی آلی :
موادی هستند كه در ساختمان شیمیایی آنان، یك یا دو اتم كربن وجود دارد . مواد آلی كه به آبها وارد می شوند از نوع سمهای گیاهی ، پاك كننده ها و هیدروكربن ها هستند . سمهای گیاهی ، دسته ای از مواد معدنی هستند كه كشنده آفتهای گیاهی ، جلبكی و جوندگان می باشند .

پاك كننده های بكار رونده در شست و شوی البسه ، ضایعات آب گونه معمولی ای دارند كه مواد تشكیل دهنده شان مواد آلی است و دارای دو جزئ صابونی و جمع كننده ها می باشند . مواد صابونی ، سطح قوام آب شست و شو را كمتر كرده ، تغلیظ نموده و مواد دیگر را بخود جذب كرده و در نتیجه جای چرك و كثافت را می گیرند . پس از جایگزین شدن بجای چرك، ماده صابونی در اثر شست و شوی دوباره از البسه جدا می گردند . جمع كننده ها نیز عناصر دیگر را كه در اب سخت پیدا می شوند (مانند كلسیم و منیزیم ) جدا كرده و از مزاحمت آنان در برابر صابونها ممانعت می كنند ، باكتریها كه نمی توانند سریعاَ مواد صابونی را تجزیه كنند نتیجتاَ مواد صابونی براحتی در محیط ردپایی مشكلات آلودگی را ایجاد می كنند .

تقریباَ اكثر پاك كننده هایی كه در اوایل دهه 1970 ساخته شده اند حدود 40 درصد تری پلی فسفات سدیم را بعنوان جمع كننده دارا هستند این مقدار دربرگیرنده تقریبی فسفاتهای آبهای فاضلاب می باشد . از طرف دیگر چون مقدار فسفر در فاضلابها بدون حضور ازت زیاد می باشد ، عدم توازن ازت – فسفر به هنگام ورود این آبها به سیستمهای دریایی یا ابهای شیرین مشاهده می گردد.

5 – عناصر و تركیبات معدنی:
هیدروكربن ها بصورت گازوئیل و روغن موتور كه در اب غیر محلولند از طریق راههای حمل و نقل و پاركینگها پس از بارندگی وارد آب می شوند در نتیجه از طریق ورود به چاهها و كانالهای فاضلاب مستقیماَ وارد آبهای تحت الارضی و سیستمهای آبی شده و آلودگی شدیدی را ایجاد می كنند . علاوه بر هیدروكربن ها مواد دیگری – مانند كرم – جیوه – نیكل – سرب – مس و كادومیوم نیز موجب آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی می شوند تعدادی از این مواد سمی نیستند ولی در زنجیره غذایی جمع گردیده و آنرا همراهی می كنند ولی برخی مستقیماَ موجب مسمومیت می شوند .

6 – رسوبات:
رسوبات در اثر باران ، اب سیلابها و آبیاری زمینها، شسته و حمل می گردند . منشاء اصلی آنان از مازاد مواد جنگلی ، چراگاههای تعلیف شده توسط چرای بی رویه دامها، پروژه های جاده سازی و عملیات معدن كاوی می باشد بعلاوه مواد غذایی شده خاك – ذرات گیاه كش موجود بر روی خاكهای سطحی و سایر عناصر فرسایش یافته خاك كه با رسوبات همراه هستند علاوه بر اینكه شفافیت آب ها را كاهش می دهند بلكه نسبت واكنش فتوسنتز را پایین می آورند و نیز برانشی های ماهیان بالغ را پر می كنند .
بدین طریق بر روی دستگاه تنفسی آنان اثر كرده و باعث خفگی شان می گردند .

7 – مواد رادیواكتیو :
همچنانكه در قبل اشاره گردید مواد رادیواكتیو در غلظتهای بسیار كم هم كشنده بوده و در كمترین زمان بالاترین مقدار آلودگی را ایجاد می كنند بالاترین موارد آلودگی مواد رادیو اكتیو از جانب آزمایشات اتمی ، كارخانجات تولید برق هسته ای ، كارخانجات تهیه مواد اولیه اتمی ، آزمایشگاههای تحقیقات اتمی و بیمارستانهایی كه از مواد رادیو اكتیو بهره گیری می نمایند متوجه محیط زیست است . امروزه، توجه بشر در این مورد برر روی ید رادیو اكتیو و استرانسیوم رادیو اكتیو كه در انتهای زنجیره غذایی جمع می گردد تمركز یافته است .

8 – حرارت :
مهمترین عامل ایجاد آلودگی حرارتی آبها، كارخانه های تولید كننده انرژی الكتریكی بصورت حرارتی هستند كه از آب بعنوان سرد كننده بمقدار بسیار زیاد استفاده می كنند . اب گرم شده به سیستمهای آبی وارد و باعث گرم شدن آبهای مسیرش می شود . زمانی این نوع آلودگی اثرات سوء را نشان می دهد كه اب گرم شده به ابهائی كه مورد تصفیه دقیق قرار نگرفته اند وارد شود . پس از مدتی درجه حرارت اب مورد بحث افزایش یافته و در نتیجه قابلیت حل اكسیژن كاهش می یابد . در دریاچه ها ، اشكالات از این هم فراتر رفته و باعث بوجود آمدن دوران قطحی مواد غذایی و توزیع دوباره مواد غذایی می شود .
در پایان باید اذعان نمود كه به علت گستردگی موضوع و تأثیرات عمیق منابع آلوده كننده بر محیط، بایستی در مقالی دیگر به تأثیرات عمیق این مواد بر حیوانات ، گیاهان و مواد مختلف و میزان تأثیر آنها و نیز به سایر آلودگیهای زیست محیطی از جمله آلودگیهیا صوتی و بصری پرداخته شود

تأ ثیر فاضلاب وپس ابهای صنعتی كارخانجات بر آبزیان
افزایش روز افزون جمعیت و تو سعه بیش از حد اسكان انسان ها درحاشیه رودخانه ها وسوا حل ابها و منابع آبی منجر به افزایش ایجاد مراكز صنعتی و كارخانجات شده است . كه اینها به نوبه خود ، ضا یعا ت و فضو لات آ لوده كننده به آ بها را افزایش می دهند . بطور ی كه این عوامل آ لوده كننده میتو انند تغیرات غیر قابل قبول وپیش بینی نشده ای را بر روی محیط ومنا بع آ بی ایجاد نما یند. و روند طبیعی زندگی آبزیان را تغیر دهند.
تك تك آلوده كنندها ی صنعتی در آ بها ، به تنها ی آنقد ر مشكل ساز نمی باشند. بلكه عوامل گونا گون ،شامل:
روش عمل ، مقدار رقیق شدن در طول مسیر و;.. دست به دست هم داده تا اینكه مشكلات فراوان را در آبها ایجاد می كنند.
بطور مثال: تركیبات سیانور در محیطهای آبی سّمی هستند . ولی وقتی درمجاور كادمیم و روی ، قرار میگیرند . سمّی شدن آنها صدها بار تشدید وكشنده تر می شوند.

هدف :
شناسای برخی ازمنابع ضایعات وپس آبهای صنعتی كارخانجات ومراكز صنعتی كه آ لوده كننده محیط زیست و اكوسیستمهای آبی می باشند و در نهایت منجر به بروز مشكلات فراوان برای آبزیان و انسانها می شوند .

بحث :
بطور كلی ضایعات وپس آبهای صنعتی كارخانجات به صورت: مواد آلی گیاهی وجانوری ( اجسادوبقایای آنها ) _مواد آلی شیمیای( شامل: سموم گیاهی ، پاك كننده ها وهیدروكربنها) _ عناصروتركیبات معدنی _رسوبات _ مواد رادیواكتیو _حرارت _فلزات سنگین وغیره ;می باشند .
اثرات ایجاد شده ناشی از فاضلابهای صنعتی در منابع آبی شور وشیرین تا حدودی یكسان است كه برخی از انها بطور خلا صه به قرار زیر می باشد .
فاضلا بهای صنعتی كا رخانجا ت شستشوی الیاف و پس ما نده های كارخانجات شیمیای كه منشأ الی دارند . به شدت آبها را قلیای كرده ، بی.ا. دی. آب را افزایش می دهند .
كارخانجات گوشت ،لبنیات ،نی شكر، به همراه تقطیر وكنسرو كردن آنها در آ بها به علّت تجزیه باكتریها ، بی.ا.دی. را افزایش واكسژن محلول را كاهش میدهند .
فاضلاب كارخانجات تولید كاغذ كه محتوی تكه های چوپ –پنتا كلروفنل –پنتا كلروفنات سدیم-متیل مركاپتان وسولفات ها ، هستند به شدت خورنده بوده وسمّ مهلكی برای ما هیان ایجاد میكنند . همچنین باكتریهای تولید كننده گاز با استفاده از سولفاتهای حاصله از تولید كاغذ ، محیط آب را آلوده وكم اكسیژن می كنند .
دسته های ماهی وقتی در چنین آب وشرایطی قرار می گیرند ،یا كوچ كرده ویا به كلی نابود می شوند.
نیروگاههای اتمیو هسته ای با ایجاد ضایعات مواد رادیو اكتیوی در كمترین زمان بالا ترین مقدار آلودگی وتغیرات را در آب وماهی ها ایجاد میكنند . این تركیبات با تغیرات ژنتیكی ما هیان منجر به مشكلات فراوان می شوند.

تاثیرات زیست محیطی کارخانه ها :
ذرات ریز نیکل موجود در هوا بر روی سطح زمین نشست می کنند یا توسط بارش باران از هوا خارج می شوند. نیکل بیشتر در مناطق رسوبی یافت می شود. نیکل در بدن ماهی ها، گیاهان و حیوانات جمع نمی شود.

منابع آلودگی :
•معدنکاری و صنایع ذوب نیکل.
•فرآیندهای تصفیه و سوزاندن باطله های شهری و صنایع آبکاری فلزات.
•دود سیگار.
•جواهرات حاوی نیکل.
•آلودگی از راه تماس پوستی نیز امکان پذیر می باشد.

بیماری های ناشی از قرار گیری در معرض نیكل :
•سرطان پوست ، سرطان ریه، درماتیت، آسم و برونشیت.
•قرار گرفتن در معرض فلز نیكل و مواد مركب محلول نیكل نباید بیش از mg/m3 05/0 (میلی گرم بر سانتی متر مكعب) و یا 40 ساعت كار در هفته باشد زیرا تصور می‌شود كه گازها و غبارهای سولفید نیكل سرطان زا باشد. چنانچه كربونیل نیكل [Ni(Co)4] یك گاز بسیار سمی است.
•نیكل در غلظت‌های كم زیان آور نیست، اما ضمن عملیات تشویه كه طی آن كارگران در معرض سولفیدها، اكسیدها و سولفاتهای نیكل قرار می‌گیرد، خطر ابتلاء به سرطان بینی و ریه افزایش می‌یابد.

برای دریافت اینجا کلیک کنید

سوالات و نظرات شما

برچسب ها

سایت پروژه word, دانلود پروژه word, سایت پروژه, پروژه دات کام,

آخرین مطالب وبلاگ

نظرات مشتریان

سلام و خسنه نباشید اول بگم که سایت خوب و جامع و با امکانات خیلی خوبی دارید.. مهمتر اینکه کاربر رو بعد از خریدش رها نمیکنید و واقعا پاسخگو هستید. موفق باشید ممنون. امیر

Copyright © 2014 cpro.ir